aile-iletisim

Ebeveyn ve Çocuk ilişkisi: 4 Temel Ebeveynlik Stilleri

Çocuğun gelişiminin, psikolojik durumunun,  kişilik özelliklerinin aileşekillenmesinde çocuğun sosyal ve fiziksel özellikleri önemlidir. Sosyal ve fiziksel çevre etkenlerin, en etkili olanlarından biri de anne-babanın ebeveynlik becerileridir. Anne-babanın kendi kültürlerinden, kişilik özelliklerine kadar bir çok etken çocuğu erken dönemden başlayarak etkiler.

Ebeveynlik becerilerinin bir kısmı genetik olmak ile birlikte bir kısmı toplumsal değerler – ihtiyaçlar ve ebeveynlerin kişilik özellikleri ile şekillenir. Ebeveynlerin inanç sisteminin ( doğru/yanlış, uslu/yaramaz çocuk kalıpları vb.), ebeveynlik davranışlarını şekillendirmekte, bu davranışlar da çocuğun davranışsal ve duygusal gelişimini etkilemekte ve son olarak çocuğun inanç sistemini oluşturmaktadır. Yapılan araştırmalar ebeveynlikte cinsiyet farkını kaydetmezken, babanın daha fiziksel ve aktif özellikleri olduğunu; annenin ise daha yumuşak ve sözel özellikler taşıdığını belirtir. Çocuklar ilk aylardan itibaren yaşadıkları deneyimler ile bahsedilen ebeveynin rolünü fark etmeye ve yavaş yavaş ayırt etmeyi öğrenir.

Gelişim psikolojisinde ebeveynlik tarzları genel olarak 4 başlık altında toplanır:

1)      Otoriter  Ebeveynlik Stili

Bu tür ebeveynlik stilinde çocuğun katı kuralları takip etmesi ve uyması beklenir. Kurallara uygum göstermeme durumunda sonuç cezadır. Ebeveyn kuralların konulma sebeplerini çocuğuna aktarmada güçlük yaşar. Genellikle “Ben öyle istediğim için, Annen /Baban olduğum için “ türü kısıtlı açıklamada bulunur. Çocuğun, ebeveynin taleplerini sorgulamadan uygulamasını ister. Otoriter ebeveynlerin çocuklarından beklentileri çocuğunun gelişimine uygun değil, çok yüksektir. Çocuğunun ihtiyaçlarına cevap vermeyi erteleyebilir. Çocuğuna karşı düşük sıcaklık gösteren ancak cezalandırıcı bir tutum halinde davranır. Çocuğun yüksek ve çabuk olgunlaşması, daha az mutlu, daha kaygılı, utangaç, çekingen , özgüvenin düşük olduğu, daha bağımlı ve benlik saygısının daha düşük olduğu görülür

2)      Demokratik Ebeveynlik Stili

Otoriter ebeveynler gibi, demokratik ebeveynde çocuğunun uyması gereken kuralları belirler. Ancak otoriter ebeveynden farklı olarak  çocuğuna kuralların ne işe yaradığını anlatır, gerektiğinde çocuğu ile ortak bir anlaşma yapar. Çocuğunun ihtiyaçlarına yönelik hassas ve duyarlıdır. Çocuğundan beklentileri, çocuğun gelişimine ve yapısına daha uygundur. Çocuğun beklentileri karşılayamadığı durumlarda cezalandırıcı tutum yerine daha çok anlamaya çalışır ve çözüm arayışındadır. Çocuklarının hayatına müdahale etmekten çok, çocuklarını yönlendirmeyi tercih eder, destekleyicidirler. Demokratik ebeveyn tarzı ile yetişen çocuklar, sorumluluk sahibi, duygularını yönetebilen, daha sabırlı ve anlayışlı, öz güvenli ve benlik saygılarının yüksek olduğu görülür.

 

3)İhmalkar Ebeveynlik Stili

İhmalkar ebeveynler çocuklarını ihtiyaçları göz ardı eder. Fiziksel ve duygusal ihtiyaçlarını fark etmez ve ihmal eder. Bu ebeveynlik stilindeki ebeveynler, çocuklarından beklentileri düşük ve çocukları ile iletişimleri zayıftır. Genellikle çocuklarının sadece minimum düzeyde fiziksel ihtiyaçlarını karşılarlar, çocuklarının yaşamlarında pek yer almazlar. Bu tür ebeveyne sahip çocuklar öz kontrolleri düşük olan, düşük öz güvene sahip ve azimleri düşük olan bireylerdir. Zaman zaman bu tür ebeveynlikler de, çocuğun ihmal edilmesinden dolayı çocuğa istismar boyutlarına ulaştığı görülmektedir.

 

4)İzin Verici Ebeveynlik Stili

İzin verici ebeveynlik stilindeki ebeveynlerin çocuklarından sorumluluk beklentileri çok düşüktür bu nedenle çocuklarına kural koymamayı tercih ederler. İzin Verici Ebeveynler çocuklarından beklentilerinin düşük olmasına rağmen sorumluluk düzeyleri yüksektir. Çocuklarına yönelik duyarlıdır ancak iletişimleri ve ilişkileri bir ebeveynden çok arkadaş gibidir. Çocukların sınırlar ile güvende hissetmeleri nedeniyle mutluluk oranlarının daha düşük olduğu ve duygusal düzenlemelerinde güçlük çekebilmektedirler. İzin verici ebeveyne sahip çocuklar, kuralların olduğu ve otoritenin bulunduğu ortamlarda çok güçlük çekebilmektedirler. Bu nedenle sıklıkla okul uyum sorunları yaşamaktadırlar.

 

Bu konuda psikolojik desteği Mika Psikoloji’ den alabilirsiniz: www.mikapsikoloji.com veya 0532-063-98-73

ayse-imza

 

4 yorumlar

Bir Yorum Yazin

Mail adresiniz yayınlanmayacaktır. Zorunlu alanlar işaretlenmiştir *

*

Powered by themekiller.com anime4online.com animextoon.com apk4phone.com tengag.com moviekillers.com