Çocuklarda Ahlak Gelişimi-II:Kohlberg’in Ahlak Gelişimi Kuramı ve Çocuklarda Vicdan Gelişimi

Kohlberg (1927-1987),çocuklarda ahlaksal nedensellik ve kohlbergsosyal psikoloji üzerinde çalışmaları olan Amerikalı bir psikologdur. Kohlberg, çocuklarda ahlak gelişimini ele alırken Piaget’in kuramını temel almıştır. Çocuk ve yetişkinlerin belirli durumlarda davranışlarını yöneten kuralları nasıl yorumladıklarını incelemiştir. Araştırmasında ahlaki ikilemler kullanmıştır. Ahlak gelişimi araştırmalarında çocukların ahlaki ikilemlerde durumlarda nasıl tepkide bulunacaklarını sormuştur.

Kohlberg in ahlak gelişimi kuramı,3 dönemden oluşmaktadır.Kohlberg’e göre ahlak gelilimi evrelerinden sıra ile geçilir ve bu sıra sabittir. Hiç bir evre atlanmaz.

Gelenek öncesi düzey: Bu düzeyde kişi olayları sonuçlarına göre değerlendirir. Ceza verilen davranış suçtur, ödül getiren davranış iyidir.

Gelenek düzey: Bu düzeyde toplumsal düzen dikkate alınmaktadır. Bir davranışın toplum düzenine etkisi düşünülmektedir. Toplumun onayladığı davranış iyi olarak görülürken, kanunlara uymanın toplum düzenini koruduğu düşünülmektedir.

Gelenek ötesi düzey: Bu düzeyde toplumsal uzlaşma vurgulanmakta ve evrensel ahlak ilkeleri dikkate alınmaktadır.

›  Kohlberg yukarıda bahsedilen 3 dönem içerisinde çocuklarda ahlak gelişiminde 6 aşamadan bahsetmektedir.

1.GELENEK ÖNCESİ DÜZEY

(1)Ceza ve İtaat Eğilimi

Olayın görünüşüne ve meydana gelen zararın büyüklüğüne vicdan gelisimibakarak karar verirler.

Kurallara cezalandırılmamak için boyun eğerler.

(2)Araçsal İlişkiler Eğilimi

Çocuğun kendi ihtiyaçları ve istekleri ön plandadır. Diğer kişilerinde ihtiyaçlarının farkındadır fakat kendilerininki ilk sıradadır.

İyi olmak ödül için veya karşılığında kendine fayda sağlaması içindir.

2.GELENEKSEL DÜZEY

(3)Kişilerarası Uyum Eğilimi

İyi olmak başkalarının beklentileri karşılamak, iyi niyetli olmak ve başkalarına önem vermektir.

Güven sadakat, saygı ve minnet önemlidir.

Kurallara başkalarının onayı için uyar

(4) Kanun ve Düzen Eğilimi

Davranışların toplumsal sistemin yasal kurallarına ve normlarına uygun olması önemlidir.

İyi olmak topluma katkı sağlamaktır.

Doğru davranış, otoriteye ve sosyal düzene uygun olarak kişinin görevini yerine getirmesidir.

3.GELENEK SONRASI DÜZEY

(5)Sosyal Sözleşme Eğilimi

Kurallar bir gruba aittir sosyal anlaşma gereği uyulmalıdır.

Kurallar sabit değildir ve değiştirilebilir.

Özgürlük, hayat gibi değerleri göreceli değildir ve korunmalıdır.

(6)Evrensel Ahlak İlkeleri Eğilimiimages

Doğru kişinin kendi seçtiği ahlak ilkeleridir

İlkeler soyut ahlaki  kurallardır ve değer sistemini oluştururlar.

Bu ilkeleri ihlal eden kanunlara uyulmamalıdır, çünkü adalet yasanın üstündedir.

Kohlberg’in Ahlak Gelişiminde kullanılan örnek bir durum ve ahlak gelişimi basamaklarına göre verilen cevaplar aşağıdadır:

Avrupa da bir kadın, hasta ve ölmek üzeredir. Son zamanlarda hayatını kurtarabilecek ilaç, aynı kasabada oturan bir eczacı tarafından bulunmuştur. Eczacı ilaç için 2000 dolar istemektedir. Bu fiyat, ilacın fiyatının on katıdır. Hasta kadının kocası Heinz borç para alabileceği herkese gider. Fakat topladığı paralar, ilaç fiyatının yarısı kadardır. Heinz, eczacıya karısının ölmek üzere olduğunu söyleyerek ya ilacı biraz ucuza satmasını yada daha sonra ödemesine izin vermesini ister. Ancak eczacı kabul etmez. Heinz çaresiz bir durumdadır. Eczacının camını kırarak karısı için ilacı çalar. Bu durumda hasta kadının kocası ne yapmalıydı? Niçin?

Gelenek Öncesi Dönem Cevapları

1.evre: İlacı çalmalı çünkü karısının ölmesine izin verirse başı derde girer.

2.evre : İlaç çalarsan çok uzun süre hapiste kalmazsın, ama karın sen hapisten çıkmadan ölür muhtemelen o yüzden sana faydalı olmaz.

Geleneksel Dönem Cevapları

3.evre: İlaç çalarsan kimse senin kötü olduğunu düşünmez. Ama çalmazsan ailen senin insan dışı olduğunu düşünür.

4.evre: Heinz için karısını kurtarmak çok normal yine bir şey çalmak her zaman yanlıştır.

Gelenek Sonrası Cevaplar

5.evre: Ümitsiz kalan herkesin çalması olmaz. Sonucu iyi olsa da niyeti desteklemez.

6.evre:Eğer ilacı çalmazsan ve karının ölmesine izin verirsen, sonrasında kendini bunun için kınarsın. Kendi değerlerin çerçevesinde yaşamamış olursun.

Piaget‘in, Freud‘un ve Kohlberg‘in sunduğu tüm bilgiler ışığında;araştırmaları sonucunda çocukların 3 yaş civarı önemli bir aşama kaydettiğini gösteriyor

Çocuklarda Vicdan Gelişimicocukta-ahlak

3 yaştan daha da erken vicdan gelişimi ile ilgili belirtiler vardır. Bazı çocuklarda 18-24 ay civarında itiraf ve özür görülebilmektedir.

›  Ahlaki normları içselleştirme ve suçluluk yaratan bir yaratan vicdanın gelişimi için aşağıdaki gelişimsel sıra öne sürülmüştür

1)İlk ve en önemli koşulu benlik oluşumudur. Çocukların yanlış davranışlarını kendilerine addetmesini ve ben yaramazım ben iyim düşüncelerini mümkün kılar.

2)Standartların farkındalığı 2. yıllarında çocuklar kişisel davranış dahil olmak üzere bazı standartların yerine getirilmesi gerektiğinin farkına varırlar. Bu standartların yapılmaması haline ise rahatsız hissedeceklerdir.

3)Çocuklardaki bu farkındalığının fark edilmesi artarak sosyal baskı uygularlar. Çocuklarda ebeveynlerinin memnuniyetsizliğini genel huzursuzlukla tepki verir.

4)Genellenmiş huzursuzluk zaman içerinde utanç, sıkılganlık gibi kişisel duygulara dönüşür.

5)Çocuklar başta yasaklananı yapmamak için bir yetişkin varlığına ihtiyaç duyarlar. Ancak ebeveyn olmaksızın cazip gelen karşı koyabilme becerisi okul öncesi yaşlardan itibaren yerleşmeye başlar.

6)Zaman içerisinde çocuğun yetişkin yasaklamasına ihtiyaç duymaz. Spontane olarak bazı  davranışlardan uzak durur. Kendi koyduğu yasaklamalara uyar.

 ayse-imza

 

 

 

 

Bir Yorum Yazin

Mail adresiniz yayınlanmayacaktır. Zorunlu alanlar işaretlenmiştir *

*

Powered by themekiller.com anime4online.com animextoon.com apk4phone.com tengag.com moviekillers.com